Behandelvormen

Iedere behandeling is persoonlijk. Welke behandelvormen worden ingezet, hangt af van jouw klachten, behoeften en persoonlijke doelen. Hieronder lees je meer over de verschillende vormen die tijdens een traject aan bod kunnen komen.

Algemene fysiotherapie en oefentherapie

Als fysiotherapeut kijk ik altijd naar het functioneren van je lichaam als geheel. We onderzoeken samen hoe je beweegt, waar beperkingen of spanningen aanwezig zijn en welke factoren invloed hebben op je klachten.

Binnen de fysiotherapie kan gebruik worden gemaakt van verschillende vormen van oefentherapie, gericht op het verbeteren van kracht, mobiliteit, stabiliteit, coördinatie en belastbaarheid. Ook besteden we aandacht aan houding, dagelijkse bewegingen en praktische adviezen voor het omgaan met klachten in het dagelijks leven.

Soms is het nodig om een gewricht of lichaamsgebied gericht te mobiliseren, soms ligt de nadruk juist op actief bewegen, trainen en het opnieuw vertrouwen krijgen in de mogelijkheden van je lichaam. Daarbij vind ik het belangrijk dat je niet alleen leert wát je kunt doen, maar ook begrijpt waarom bepaalde oefeningen of adviezen helpend kunnen zijn.

Psycho-educatie

Binnen de psychosomatische fysiotherapie is psycho-educatie een belangrijk onderdeel van de behandeling. Het gaat om het geven van uitleg over de werking van het lichaam en de wisselwerking tussen lichamelijke, psychische en omgevingsfactoren. Deze uitleg helpt om beter te begrijpen wat er gebeurt en geeft inzicht in de klachten.

Je leert bijvoorbeeld:

• Hoe stress werkt in het lichaam: wat gebeurt er met je spieren, ademhaling, hartslag en andere lichamelijke processen wanneer je onder druk staat?
• Hoe lichaam en gedachten elkaar beïnvloeden: hoe kunnen gedachten, emoties en gedrag bijdragen aan het ontstaan of in stand houden van lichamelijke spanning?
• Patronen en signalen herkennen: welke signalen geeft je lichaam en welke gewoonten of omstandigheden hebben invloed op je klachten?
• Grenzen en herstel herkennen: hoe merk je dat je lichaam behoefte heeft aan rust, herstel of juist beweging, voordat klachten verder oplopen?

Psycho-educatie wordt niet als een aparte “les” aangeboden, maar wordt op een natuurlijke manier verweven in de behandeling. De uitleg sluit aan bij wat jij ervaart en wordt waar passend gekoppeld aan de oefeningen en andere behandelvormen. Zo krijg je meer inzicht in je klachten en in wat je zelf kunt doen om hiermee om te gaan.

Ademhalings- en ontspanningsoefeningen

Ademhaling en ontspanning zijn nauw met elkaar verbonden. Wanneer we langere tijd onder spanning staan, verandert vaak ongemerkt ook onze ademhaling. Andersom kan een rustige, natuurlijke ademhaling helpen om meer ontspanning en rust te ervaren.

Er bestaan veel verschillende ademhalings- en ontspanningsoefeningen. Sommige oefeningen zijn gericht op aandacht en lichaamsbewustzijn, andere maken gebruik van beweging, visualisatie of een combinatie hiervan. Welke vorm het beste aansluit, hangt af van jouw mogelijkheden, voorkeuren en hulpvraag.

De oefeningen bieden praktische manieren om aandacht te geven aan ademhaling, ontspanning en de manier waarop je lichaam reageert op spanning.

Lichaamsbesef en bewustwording

De manier waarop je je lichaam ervaart en aandacht geeft aan lichamelijke signalen kan per persoon verschillen. Sommige mensen hebben een verminderd lichaamsbesef en merken bijvoorbeeld vooral pijn of duidelijke klachten op, terwijl andere (mildere) signalen van het lichaam niet of nauwelijks worden opgemerkt. In de behandeling kan dan worden onderzocht en geoefend hoe je verschillende lichamelijke signalen beter leert herkennen en onderscheiden.

Het kan ook zijn dat je juist sterk gericht bent op wat er in je lichaam gebeurt en iedere sensatie of verandering nauwlettend opmerkt. In dat geval kan het helpen om de aandacht minder op lichamelijke signalen te richten en deze meer naar de achtergrond te laten verdwijnen.

Met oefeningen en gerichte aandacht onderzoeken we wat voor jou passend is. Het doel is om een gezonde balans te ontwikkelen in het waarnemen van en omgaan met lichamelijke signalen, met meer vertrouwen in je lichaam.

Massage en lichaamsbewustzijn

Massage is een prachtige manier om weer in contact te komen met je lichaam, te voelen wat er is en los te laten wat kan.

Ik zet massage in om het lichaamsbewustzijn te vergroten, de spierspanning te helpen reguleren en het lichaam opnieuw ontspanning te laten ervaren. Wanneer het zenuwstelsel vaker veiligheid en ontspanning ervaart, kan dit geleidelijk weer een meer vertrouwde toestand worden. Het lichaam leert als het ware opnieuw dat het niet voortdurend alert hoeft te zijn.

Massage kan bijdragen aan ontspanning, pijnvermindering en het verminderen van stress. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat massage invloed kan hebben op verschillende processen in het lichaam, zoals een verlaging van stressreacties en het vrijkomen van stoffen die samenhangen met ontspanning, veiligheid en verbondenheid.

Tot slot kan het zorgen voor meer bewegingsvrijheid. Veel mensen ervaren dat bewegen soepeler gaat, dat zij hun lichaam beter aanvoelen en met meer vertrouwen kunnen bewegen. Hierdoor kunnen ook coördinatie, stabiliteit en het lichaamsbesef verbeteren.

Mindfulness binnen de fysiotherapie

Mindfulness betekent met aandacht aanwezig zijn bij wat er op dit moment is. Door te vertragen en bewuster waar te nemen, ontstaat meer ruimte om op te merken wat er in je lichaam, gedachten en gevoelens gebeurt.

Binnen de fysiotherapie kan mindfulness helpen om het lichaamsbewustzijn te vergroten en meer aandacht te ontwikkelen voor de manier waarop je beweegt en reageert op spanning. Door mindful te bewegen leer je opnieuw luisteren naar je lichaam, zonder direct te moeten veranderen of corrigeren.

Naast het gebruik van mindfulness oefeningen binnen de behandeling bied ik ook een mindfulness programma aan. Dit programma is gebaseerd op de cursus De Mindful Fysiotherapeut van PsychFysio en bestaat uit aandachtsoefeningen, meditatie en mindful bewegen.

Het doel is niet om altijd ontspanning te bereiken of dat wat je ervaart te veranderen, maar om te leren aanwezig te zijn bij wat er is. Het voortdurend onderdrukken, vermijden of doorgaan ondanks signalen van je lichaam kost vaak veel energie. Door met meer aandacht en bewustzijn aanwezig te zijn bij lichamelijke signalen, gedachten en gevoelens ontstaat ruimte om hier op een andere manier mee om te gaan.

Slaaptraining (Sounder Sleep System)

Een goede nachtrust is heerlijk. Tijdens onze slaap krijgt ons lichaam de kans om te herstellen en alle indrukken van de dag te verwerken. Wanneer de slaap niet goed is, treedt niet alleen vermoeidheid op, maar raakt ook het basis stressniveau verhoogd. Je concentratie en belastbaarheid nemen af, je kunt prikkelbaarder worden en het lichaam krijgt minder gelegenheid om te herstellen. Andersom kunnen stress, piekeren, pijn, ziekte, wisseldiensten of ingrijpende gebeurtenissen juist een grote invloed hebben op de kwaliteit van je slaap.

Binnen de slaaptraining richten we ons op het creëren van de voorwaarden waarin slaap weer kan ontstaan. Ik maak hierbij gebruik van het Sounder Sleep System: een methode die bestaat uit eenvoudige aandachtsoefeningen, kleine rustige bewegingen en natuurlijke ademhalingsoefeningen.

De oefeningen ondersteunen het lichaam bij het schakelen van activiteit naar ontspanning en kunnen helpen om gemakkelijker in slaap te vallen, 's nachts sneller weer in slaap te komen en gedurende de dag meer rustmomenten te creëren. Zo krijg je praktische handvatten die je kunt inzetten op momenten waarop slapen of ontspannen niet vanzelf gaat.

HRV-meting en ademhalingstraining

HRV staat voor Heart Rate Variability (hartslagvariabiliteit): de natuurlijke variatie in tijd tussen opeenvolgende hartslagen. Deze variatie wordt beïnvloed door het autonome zenuwstelsel en geeft informatie over hoe het lichaam kan schakelen tussen inspanning en ontspanning.

Binnen de psychosomatische fysiotherapie kan HRV worden ingezet als hulpmiddel om inzicht te krijgen in de reacties van jouw zenuwstelsel. Met behulp van een meting wordt zichtbaar hoe jouw lichaam reageert op spanning, ontspanning en ademhaling.

Op basis van deze inzichten kunnen gerichte ademhalings- en ontspanningsoefeningen worden aangeboden die aansluiten bij jouw persoonlijke situatie. Door te oefenen leer je meer bewust omgaan met lichamelijke signalen en ondersteun je het herstel van de balans in je autonome zenuwstelsel.

Wanneer je uitgebreider en zelfstandig met HRV wilt trainen, is er ook een aparte HRV-training beschikbaar waarbij je met een eigen sensor en app thuis kunt oefenen.

Coaching en bewustwording

Soms vraagt herstel niet alleen om anders bewegen of meer ontspanning, maar ook om stil te staan bij gewoontes, gedachten, verwachtingen en keuzes die invloed hebben op hoe je je voelt en functioneert.

Binnen mijn begeleiding maak ik gebruik van elementen uit verschillende coachingsmethodieken, zoals oplossingsgericht coachen, Acceptance and Commitment Therapy (ACT), motivational interviewing en NLP. Deze invalshoeken helpen om zicht te krijgen op patronen, mogelijkheden en de manier waarop je omgaat met situaties, gedachten en lichamelijke signalen.

Ook het vergroten van bewustwording speelt hierin een belangrijke rol. We kijken bijvoorbeeld samen naar situaties waarin spanning, stress of een gevoel van veiligheid naar voren kwam. Door terug te kijken op wat er gebeurde, welke gedachten en reacties daarbij ontstonden en welke keuzes je maakte, ontstaat meer inzicht in eigen patronen. Vanuit dit inzicht kan vervolgens worden gekeken naar andere manieren en mogelijkheden voor de toekomst.

Coaching en bewustwording zijn geen losstaande onderdelen, maar kunnen geïntegreerd worden binnen de behandeling wanneer dit aansluit bij jouw hulpvraag.

Opbouw van Reserves-methode (OR-methode)

De Opbouw van Reserves-methode (OR-methode) is ontwikkeld door GZ-psycholoog Annemarieke Fleming en richt zich op het omgaan met langdurige uitputting en een beperkte belastbaarheid, zoals bijvoorbeeld kan voorkomen bij Long COVID, burn-out of na een ingrijpende ziekteperiode.

Binnen deze methode staat niet het direct vergroten van activiteit centraal, maar het stap voor stap opbouwen van reserves. Door beter inzicht te krijgen in de verhouding tussen belasting en belastbaarheid leer je keuzes maken die het herstel ondersteunen en overbelasting helpen voorkomen.

De OR-methode sluit aan bij het idee dat het lichaam tijd en ruimte nodig heeft om uit een langdurige staat van overbelasting weer meer balans te vinden. Het biedt praktische handvatten om bewuster om te gaan met energie, grenzen en herstel. Meer informatie over de OR-methode is te vinden in het boek Opbouw van Reserves van Annemarieke Fleming.