Luisteren naar wat je lichaam vertelt
Soms vertelt je lichaam je iets, nog voordat je er woorden aan kunt geven.
Craniosacraaltherapie, ook wel cranio genoemd, is een zachte, lichaamsgerichte therapie die je uitnodigt om te vertragen, te ontspannen en weer contact te maken met je lichaam. In het dagelijks leven zijn we vaak druk en leven we veel vanuit ons hoofd. Hierdoor merken we niet altijd op wat ons lichaam ons probeert te vertellen. Cranio helpt je om weer stil te staan bij wat je voelt en wat je lichaam nodig heeft.
De therapie vindt haar oorsprong in de osteopathie en is verder ontwikkeld door de Amerikaanse arts John Upledger. Cranio richt zich onder andere op het bindweefselsysteem, dat als een verbindend netwerk door het hele lichaam loopt. Ook het autonome zenuwstelsel, dat belangrijk is bij spanning, ontspanning en herstel, speelt binnen de behandeling een belangrijke rol.
Met zachte aanrakingen en rustige technieken wordt het lichaam uitgenodigd om te ontspannen en spanning los te laten. Door aanwezig te zijn in het moment ontstaat er ruimte om bewuster te voelen wat er in je lichaam gebeurt. Waar nodig wordt dit proces ondersteund met een lichaamsgerichte dialoog, die helpt om signalen van je lichaam beter te herkennen en te begrijpen.
De behandeling brengt vaak diepe ontspanning, kan ruimte bieden aan emoties die je met je meedraagt, bewustwording vergroten en het natuurlijke zelfherstellende vermogen van het lichaam ondersteunen.
Het bindweefsel
Alles in ons lichaam staat met elkaar in verbinding via het bindweefsel, ook wel fascia of fascie genoemd. In en om iedere spier, elk orgaan, iedere zenuw en elk bloedvat bevindt zich bindweefsel. Het beschermt en ondersteunt, houdt structuren van elkaar gescheiden en verbindt ze tegelijkertijd met elkaar.
Er is de laatste jaren steeds meer aandacht voor de fascia. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat de fascia meer doet dan alleen ons lichaam ondersteunen en soepel laten bewegen. Het is een gevoelig, dynamisch en communicatief netwerk dat informatie over spanning, beweging en aanraking kan waarnemen en doorgeven. Daarmee speelt de fascia een rol bij onze lichaamsbeleving, onze reactie op spanning en de manier waarop ervaringen in ons lichaam kunnen doorwerken.
De fascia en het autonome zenuwstelsel staan nauw met elkaar in verbinding en beïnvloeden elkaar over en weer. Lichamelijke en emotionele ervaringen laten hun sporen na in hoe we ons lichaam voelen en beleven. Ook werken ervaringen uit het verleden door in hoe ons lichaam reageert, bijvoorbeeld in de vorm van ontspanning, gemak, vertrouwen of juist spanning en terugkerende, niet-helpende patronen, zonder dat we ons daar altijd bewust van zijn. In de cranio wordt met aandacht voor deze lichamelijke signalen gewerkt.
De fascia vormt zo een dynamisch netwerk dat niet alleen zorgt voor samenhang en beweging, maar ook betrokken is bij onze lichaamsbeleving, onze reactie op spanning en de manier waarop ervaringen in ons lichaam kunnen doorwerken.
Kortom, spanningspatronen in de fascia kunnen samenhangen met zowel fysieke als emotionele belasting. Omdat de fascia voortdurend in verbinding staat met de rest van het lichaam en zich steeds aanpast aan wat er gebeurt, zijn deze patronen niet statisch. Het lichaam heeft van nature de neiging om steeds opnieuw naar een zo efficiënt mogelijke en evenwichtige manier van functioneren te zoeken. Dat betekent ook dat het lichaam kan leren en dat er ruimte is voor verandering.
Het autonome zenuwstelsel en regulatie
Het autonome zenuwstelsel is het deel van je zenuwstelsel dat automatisch allerlei processen in je lichaam regelt, zoals je ademhaling, hartslag, bloeddruk en spijsvertering. Je hoeft hier dus niet bewust over na te denken. Binnen de cranio is er veel aandacht voor het autonome zenuwstelsel en voor het vermogen van de mens om steeds weer te schakelen tussen alertheid, activiteit, ontspanning en herstel.
Regulatie gaat over het vermogen van je lichaam en zenuwstelsel om zich aan te passen aan wat er gebeurt. Je kunt spanning opbouwen wanneer dat nodig is, actief en alert zijn, maar ook weer herstellen en tot rust komen. Het gaat dus niet om altijd ontspannen zijn, maar om kunnen schakelen en flexibel reageren.
Wanneer je langere tijd onder stress staat, kan het moeilijker worden om deze flexibiliteit te behouden. Dit kan zich uiten in een verhoogde staat van alertheid, (spier)spanning of onrust, maar ook juist in terugtrekken, vermoeidheid, afwezigheid of minder goed voelen wat er in je lichaam gebeurt.
Tijdens de behandeling is er aandacht voor het ontwikkelen van meer gevoel voor deze wisselingen en voor wat je lichaam nodig heeft om te kunnen schakelen. Je kunt bijvoorbeeld opnieuw ervaren hoe en waar rust, stevigheid of veiligheid in je lichaam voelen. Deze plek kan dan als een ankerpunt of 'vluchtheuvel' gaan dienen wanneer je spanning voelt of wordt overweldigd. Vanuit deze veilige plek kun je verder onderzoeken wat er van binnen gebeurt, zonder er direct door overspoeld te raken of er een oordeel over te hebben. Door als het ware te oefenen met het op- en afstappen van de vluchtheuvel, leert je zenuwstelsel opnieuw schakelen tussen spanning en ontspanning.
Lichaamsbewustzijn
Cranio helpt je om beter (of opnieuw) in contact te komen met je lichaam. Je wordt je bewuster van je grenzen en leert helderder aanvoelen wat wel en niet goed voor je is. In onze huidige maatschappij, waarin denken vaak centraal staat, leven veel mensen vooral vanuit hun hoofd of vanuit oude, onbewuste patronen. Lichamelijke signalen worden daardoor vaak pas opgemerkt wanneer het lichaam duidelijk protesteert, of ze worden wel gevoeld maar nog niet goed begrepen.
Binnen de behandeling ontstaat ruimte om signalen van het lichaam eerst te herkennen, vervolgens te erkennen en ze van daaruit met nieuwsgierigheid verder te verkennen. Niet met het doel iets te veranderen of weg te nemen, maar om beter te begrijpen wat je lichaam je probeert te vertellen.
Van daaruit groeit het lichaamsbewustzijn en ontstaat er ruimte voor herstel, veerkracht en persoonlijke ontwikkeling.
Spanning, emoties en patronen
Cranio biedt ruimte aan wat zich tijdens een behandeling aandient. Vaak ontstaat er een diepe ontspanning, waarbij het lichaam spanning kan loslaten zonder dat daar een bewust inzicht over nodig is.
Op andere momenten komt er een emotie vrij of dient zich een herinnering of een dieperliggend patroon aan. Soms krijgt het lichaam de ruimte om iets los te laten wat eerder niet verwerkt kon worden. Denk bijvoorbeeld aan een lichamelijke reactie die destijds niet kon worden afgerond, of een emotie waarvoor op dat moment geen ruimte was. Dit lichamelijke proces van loslaten wordt binnen cranio ook wel Somato Emotional Release (SER) genoemd. Wanneer er iets naar boven komt dat je verder wilt onderzoeken, is hier ook ruimte voor.
Wat je tijdens de behandeling ervaart, kan inzicht geven in wat er speelt in het hier en nu. Wat zijn je behoeften? Waar liggen je wensen en verlangens? En waar wringt de schoen in je huidige bestaan? Misschien heb je je grenzen gaandeweg verschoven omdat de omstandigheden daarom vroegen en is dat dan nog steeds de juiste weg?
Soms raakt een ervaring tijdens de behandeling aan het verleden. Bijvoorbeeld aan een oud patroon dat ooit nodig was om met een bepaalde situatie om te gaan, maar die je nu misschien meer kost dan het je oplevert. Door hierbij stil te staan, kan er meer begrip ontstaan voor wat er van binnen gebeurt en waarom je in bepaalde situaties reageert zoals je reageert.
Of je tijdens een behandeling nu diepe ontspanning ervaart, fysieke spanning loslaat, geraakt wordt door een emotie of inzicht krijgt in een oud patroon: iedere ervaring kan op zijn eigen manier iets in beweging brengen. Zo ontstaat er ruimte voor nieuwe ervaringen, andere keuzes en meer vrijheid in het hier en nu.
Wanneer kan cranio helpen?
Soms probeer je met je hoofd te begrijpen wat er aan de hand is, maar lukt het toch niet om uit een patroon van spanning, pijn of uitputting te komen. Misschien heb je al veel geprobeerd, veel gepraat en geanalyseerd. Je wilt graag van je klachten af, terwijl je lichaam je misschien juist uitnodigt om stil te staan bij wat er speelt.
Cranio kan daarmee een andere ingang bieden: niet alleen door te begrijpen wat er speelt, maar ook door opnieuw contact te maken met wat je lichaam aangeeft. Mensen komen bijvoorbeeld met klachten en ervaringen rondom burn-out, trauma, migraine, paniek, langdurige spanning en uitputting, maar ook met pijn, stijfheid of lichamelijke klachten die moeilijk te verklaren zijn.
Tijdens de behandeling
Na de intake of een korte update vindt de behandeling meestal plaats op de behandelbank. Je kunt je kleding gewoon aanhouden; bij voorkeur draag je gemakkelijk zittende kleding. Alleen de schoenen, een riem en eventueel grote sieraden worden afgedaan.
Pas wanneer het voor jou goed voelt om aangeraakt te worden, maak ik contact met je lichaam. Van daaruit volgen we de signalen en sensaties die zich aandienen, zonder iets te forceren.
Soms ligt de nadruk meer op het lichamelijke aspect, zoals het volgen van spanningspatronen en het ondersteunen van ontspanning en beweeglijkheid in het lichaam. Op andere momenten is er meer ruimte voor de beleving, emoties, herinneringen en patronen die naar voren komen. Je hulpvraag of intentie kan hierbij richting geven, maar je lichaam bepaalt het tempo en wat er op dat moment kan of nodig is.
Tijdens de behandeling word je regelmatig uitgenodigd om nieuwsgierig te zijn naar wat je in je lichaam waarneemt. Je merkt bijvoorbeeld op waar je spanning, warmte, druk, beweging of juist ontspanning ervaart. Vervolgens kun je daar met aandacht bij blijven en kijken of voelen wat er verandert of wat er nog meer gebeurt. Laat je hierbij gerust verrassen: er hoeft niets te worden bereikt of veranderd.
Van hieruit kijken we samen wat je lichaam je kan vertellen en wat er zichtbaar wordt. Soms wordt er iets zichtbaar wat eerder nog niet bewust werd opgemerkt en kijken we hier samen verder naar. Soms wordt juist zichtbaar dat er in het lichaam al van alles gebeurt, zonder dat je daar bewust iets voor hoeft te doen. Soms is het ervaren zelf al genoeg en mag het gewoon bij de beleving blijven.
